KARALAMA DEFTERİ

Robert Schumann bana hep iyi gelmiştir. Nedeni tipik çeşitlemeye, doğaçlamaya açık yapısı mıdır bilmem. Fakat dinlediğimde alıp götüren bir hassas gerçeklik vardır onun melodilerinde. Tabi eşi Clara'nın melodileri de öyle. Üç beş yıl önce Aydın Büke'nin akıcı kaleminden okumuştum "Romantizm'in Işığı Clara" isimli kitabı. Kitap, Clara'nın babası ve eşi Robert arasında, onların çevresiyle kurdukları ilişkileri tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermekteydi. Bir kaç yaz gününde, deniz kenarında dinlenirken onca hacimli kitabı neredeyse bir çırpıda okuyup bitirmiştim. Şimdi kütüphanemin neresinde acaba? Çünkü bazı yerleri çizdiğimi hatırlıyorum. Bir ara o kitabı bulursam bazı tümceleri paylaşmak isterim aslında. Neden mi? İnsan, insanın hassasiyeti konusu, ikili, üçlü ilişkilerin romantik duyuşla yıkanan halleri; bütün bunlar oldukça etkileyici bir şekilde roman-öğreti kitapta akıp gitmekteydi de ondan. Bu insanlar bize hassaslığın ne kadar da insan olan insana yak...

Sanat, bilim ve filozofi organik bir birlik oluştururlar. Uzunca yıllar tek boyutlu bakış bu birliği görememiş, sanat ile bilim arasına kesin sınır koymuş ve bunları filozofiden ayırmıştır. Gerçekten bu üç alanı birbirinden ayırmayan tek bir bilgi kaynağı vardır, o da bir yaratıcı ve sanatçı olan “doğa”dır. İnsan doğa ile arasındaki yabancılaşmayı ne zaman ortadan kaldırır, o zaman gerçek anlamda sanat, bilim ve filozofinin ne anlama geldiğini, daha doğrusu gelmesi gerektiğinin bilincine varır. Filozofi, sanatı bilimle birleştiren canlı bir ırmaktır. İşte William Turner’ın bir romantik sanatçı olarak İngiltere’de 19. yüzyılda vardığı zihinsel bilinç böyle bir şeydi.   Rönesans’ın çok yönlü entelektüel idealini fark eden yegâne insan Goethe’yi, resim sanatında gerek pigment ve boya yönünde malzemenin kimyasal ve fiziksel tepkimeleri, gerekse doğayı gözlem etme yönündeki değerlendirmelerine benzer araştırmaları Turner da ele almıştır. Bu durum, bilim ve filozofi üçgeninde Rönes...